Improviseren is loslaten. Voor de ene gaat het vooral over loskomen van een script, voor de ander gaat het over het durven verliezen van houvast. Maar ook weerstand, vooroordelen, twijfels, snelheid en gewoontes kunnen we loslaten. De vraag die mij vooral bezighield tijdens het schrijven van ‘Improviseren, communiceren zonder voorschrift’ is “Welke ruimte komt dan weer vrij, wat komt er dan in de plaats van datgene wat je loslaat?”
Hieronder duik ik kort in de acht V’s van improvisatie die ik in het boek beschrijf.
Vrijheid: scripts loslaten
Bewust en ook veel onbewuste voorschriften bepalen wat mensen zeggen en doen, en ook best veel van ze denken. Heel wat mensen dragen zoveel voorschriften op hun schouders dat het hinderend of schadelijk wordt. Door je spontaniteit te herontdekken kan je weer minder geremd of afremmend interageren.
Verantwoordelijkheid: aangeleerde hulpeloosheid loslaten
Wanneer mensen uitsluitend drijven op externe motivatie, of geleerd hebben om de schuld en oorzaak van problemen enkel buiten zichzelf te zoeken, ontstaat een sfeer van moeten trekken en sleuren aan elkaar. In elke groep waar je deel van uitmaakt heb je een rol op te nemen.. Door je eigenaarschap te (h)erkennen en te nemen draag je bij aan de levendige dynamiek in een groep of organisatie.
Verbinding: weerstand loslaten
Veel mensen kijken de kat uit de boom of hebben weerstand als een soort standaard instelling. Zeker wanneer het wat lastig wordt, gaan mensen soms te snel weigeren, weerstaan, afstand nemen en zo de connectie vroegtijdig verbreken. Je kinderlijke nieuwsgierigheid van onder het stof halen, maakt dat je toenaderend en toenaderbaar blijft.
Verschiltolerantie: vooroordelen loslaten, oordeel uitstellen
Wanneer iets anders of raar is, heeft ons reptielenbrein de neiging om luid Neen! of Ja Maar! te gillen. Het brein voelt zich bedreigd en gaat zichzelf veronderstellingen aanpraten, die gebaseerd zijn op vooroordelen of stereotypen. Gelukkig zijn onze hersenen veel verder ontwikkeld. Je kan ook kiezen om Ja Dus! of Ja En! te denken, en daarnaar handelen. Het is een kwestie van nieuwsgierig te blijven, ook wanneer het schuurt! Dat noemen we nieuwschurigheid.
Vertrouwen: twijfel of angst loslaten
Het reptielenbrein is dus bedraad op potentiële dreiging en zal mensen vaak weerhouden om een spannende stap te zetten. Door al dat inhouden blijven heel wat kansen liggen. In het ergste geval zal wat eerst een ongevaarlijk meningverschil was, onderhuids escaleren tot een ernstig conflict. Als je meer moed en lef ontwikkelt, kan dat heel wat zuurstof pompen in samenwerkingen. Dat is trouwens inclusief grenzen stellen, ook niet onbelangrijk!
Vertragen: opgejaagdheid loslaten
Veel interactiestress wordt al veroorzaakt door de standaard opgejaagdheid waarmee veel mensen in een gesprek of samenwerking stappen. Dat leidt tot een aaneenreiging van reactieve gebaren en zinnen. Fysieke tijd en ruimte creëren tussen replieken maakt een wereld van verschil. Als je een responsieve houding aanneemt in plaats van een reactieve houding, breng je rijkdom en kwaliteit in interacties. Bovendien kan je makkelijk mensen besmetten met die houding, of anders gezegd elkaars zenuwstelsel coreguleren. Eenvoudige tip: verdiep en vertraag je ademhaling voor en tijdens interacties.
Verbeelding: gewoontes en patronen loslaten
Vaak voelt het veilig om bij het gekende te blijven, maar bij uitdagingen zal het gekende geen oplossingen aanleveren. Verbeelding wordt vaak snel in de kiem gesmoord omdat nieuwe ideeën te zot, te wild of te onrealistisch lijken. Wat nu niet realistisch is, kan het nochtans morgen wel zijn. En het is soms enkel via zotte ideeën dat we tot écht mogelijke alternatieven komen. Je zet dus de poorten van je mogelijkheidsdenken best groot open!
Voeling: je smartphone loslaten 🙂(en de duizend andere aandachtkapers)
Wat we collectief te hard hebben losgelaten is ons lijf. We hebben een ontlichaamde manier van leven ontwikkeld. Door het afsnijden van bewuste emoties, zintuiglijke en fysieke sensaties, verliezen we de sensitiviteit voor de ander en de omgeving waarin we ons bevinden. Door je lijf terug beter te bewonen, wat ook embodiment genoemd wordt, onderhoud je je vitaliteit.
Deze V’s van improvisatie geven richting in wat we kunnen loslaten en wat we kunnen omarmen om sterkere relationele weefsels te ontwikkelen tussen mensen. Het zijn kwaliteiten die het fundament vormen van relationele vaardigheden in groepen en teams.
“Krachtig veelzijdig boek. Ik heb dit boek verslonden. Ik was blij om in dit boek op heldere wijze geëxpliciteerd te lezen wat ik reeds ervaarde in improvisatiecursussen, wat je allemaal via improvisatiefilosofie en -training kan ontwikkelen en oefenen (en afleren!). Ik was verrast door de veelzijdigheid en de vele concrete voorbeelden uit diverse contexten die erin beschreven worden. Ik hield van de persoonlijke reflecties en adviezen. Het is duidelijk dat de auteur veel expertise heeft. Mijn boek zit vol uitroeptekens en post-its, ik ga het nog vaak ter hand nemen. Lezen! En zeker ook: van improvisatie proeven!” Sarah A.
“Fantastisch geschreven, hand on én filosofisch! Dit is zo één van die boeken die je nauw aan het hart gaan liggen en die je aan iedereen die het wilt horen, aanraadt. Opgebouwd in 15 duidelijke hoofdstukken neemt Nathalie je mee doorheen het volledige spectrum aan velden waar improvisatietechnieken nuttig zijn. Het boek centreert rond de improvisatiecyclus van waarnemen, verbinden en gáán. Voor mij is dit boek een traktaat over de conventies die niet altijd zichtbaar zijn in onze maatschappij én een handvest over hoe je verbindend leert “communiceren zonder voorschrift”. Voor mij was dit hét boek van 2024 en een aanrader voor iedereen die wil groeien in menselijke interactie.” Bart V.
Je vindt het boek in sommige boekhandels, online of je kan bij mij terecht als je het kan ophalen in Leuven. Wil je het cadeau doen als B2B geschenk of binnen je organisatie? Contacteer Pelckmans Uitgevers voor staffelkortingen.